Eich Dyfodol Creadigol: Trawsnewid Bywydau Pobl Ifanc Drwy'r Celfyddydau
"Cyn Eich Dyfodol Creadigol, ni fyddwn i wedi meddu ar yr hyder i wneud unrhyw beth fel 'na. Fe wnaeth gweld fy hun ar y sgrin yn dawnsio a chanu wneud i mi sylweddoli beth rydw i'n gallu ei wneud."
Mae'r prosiect Eich Dyfodol Creadigol yn rhaglen gelfyddydol ddeinamig a chydweithredol dan arweiniad Celfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru. Wedi'i chyflwyno mewn partneriaeth â Gwasanaeth Cerddoriaeth Gwent, Ballet Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru a gwasanaethau lleol, roedd yn archwilio a all cyfleoedd creadigol gael effaith arwyddocaol ar bobl ifanc sy'n wynebu heriau tlodi.
Cyrraedd y Rhai Sydd ei Angen Fwyaf
Wedi'i ariannu drwy Gronfa Arloesi Tlodi Plant Llywodraeth Cymru, fe wnaeth Eich Dyfodol Creadigol gefnogi 233 o bobl ifanc 10–18 mlwydd oed ar draws Torfaen a Blaenau Gwent. Dros gyfnod o 6 mis, cyflwynodd y rhaglen 61 o weithdai ar draws 9 lleoliad, gan gyflogi 13 o ymarferwyr llawrydd. Cyrhaeddodd bobl ifanc mewn ysgolion, clybiau ieuenctid, lleoliadau cymunedol a thu hwnt, gan ymestyn ei gyrhaeddiad ymhellach gyda rhaglen 5 wythnos ym Merthyr Tudful a sesiynau Dawns Darganfod yn yr Wyddgrug - gan brofi bod awydd am brofiadau creadigol o ansawdd uchel mewn cymunedau ledled De Cymru.
Gan gydnabod rhwystrau fel trafnidiaeth, cost, hyder ac ymrwymiadau cystadleuol, fe wnaeth y tîm addasu’n gyflym o fodel cymunedol wythnosol traddodiadol i ddarpariaeth fwy hyblyg, ymatebol:
Sesiynau mewn ysgolion
Partneriaethau clybiau ieuenctid
Diwrnodau Profiad Eich Dyfodol Creadigol yn Ballet Cymru
Gweithdai untro a phrofiadau dwys
Trwy fynd â chyfleoedd creadigol yn uniongyrchol i bobl ifanc a darparu mynediad rhad ac am ddim (gan gynnwys cymorth bwyd a thrafnidiaeth), nod y rhaglen oedd cael gwared ar rwystrau traddodiadol i gyfranogiad.
Sgiliau Creadigol, Hyder a Dyheadau Gyrfa
Ymgollodd y cyfranogwyr mewn cynhyrchu cerddoriaeth, DJio, bîtbocsio, dawns (gan gynnwys brêcddawnsio), ysgrifennu caneuon, dysgu offerynnol a gwneud ffilmiau. Roedd gweithio ochr yn ochr â gweithwyr proffesiynol y diwydiant - gan gynnwys artistiaid o The Voice - yn drawsnewidiol.
Rhannodd pobl ifanc:
"Roeddwn i wedi fy syfrdanu ein bod ni yn yr un ystafell â rhywun o The Voice, ac fod e'n ein dysgu ni."
"Mae Eich Dyfodol Creadigol wedi fy helpu gyda hyder yn chwarae'r gitâr."
"Fe wnaeth i mi feddwl y gallwn i wneud hynny."
Adroddodd llawer am gynnydd sylweddol yn eu hyder, gydag un cyfranogwr yn symud o 4 hunan-raddedig i 8 ar ôl perfformio ar y llwyfan. Fe wnaeth eraill ddarganfod sgiliau newydd mewn drymio, coreograffi, ffilmio a gwaith tîm, tra'n cael mewnwelediad go iawn i lwybrau gyrfa creadigol.
Lles a Chysylltiadau Cymdeithasol
Roedd lles wedi'i blethu trwy gydol y rhaglen trwy ymwybyddiaeth ofalgar, cerddoriaeth, symudiad a gweithgareddau myfyriol. I lawer, daeth Eich Dyfodol Creadigol yn angor hanfodol:
"Pe na bawn i'n gwneud Eich Dyfodol Creadigol byddwn i'n gorwedd yn y gwely."
"Byddwn i'n gwneud dim pe na bawn i yma, o arhoswch, byddwn i'n mynd ar fy Xbox..."
Mae'r prosiect yn meithrin cyfeillgarwch newydd, lleihau ynysu a chreu mannau diogel, cynhwysol. Roedd cyfranogwyr yn gwerthfawrogi'r agwedd gymdeithasol yn arbennig:
"Y peth gorau am Eich Dyfodol Creadigol yw cwrdd â phobl newydd a faint o weithgareddau rydym ni'n ei wneud."
Un o gyflawniadau pwysig y prosiect oedd cwblhau Asesiad o'r Effaith ar Iechyd (HIA) – y tro cyntaf i sefydliad celfyddydol yng Nghymru ymgymryd â'r broses ffurfiol hon. Wedi'i gynnal mewn partneriaeth ag Iechyd Cyhoeddus Cymru, Uned Gymorth Asesu Effaith ar Iechyd Cymru a Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan, darparodd yr HIA dystiolaeth gadarn o effeithiau cadarnhaol y rhaglen ar les corfforol, meddyliol a chymdeithasol cyfranogwyr. Mae'r dull arloesol hwn yn cryfhau'r achos dros y celfyddydau fel offeryn pwerus ar gyfer iechyd y cyhoedd a datblygu cymunedol.
Dywedodd Abigail Malcom, Uwch Ymarferydd Iechyd y Cyhoedd (Asesu Polisi ac Effaith) yn Iechyd Cyhoeddus Cymru, a fu'n bartner â Chelfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru ar y rhaglen: "Fe wnaeth Uned Gymorth Asesu Effaith ar Iechyd Cymru (WHIASU) yn Iechyd Cyhoeddus Cymru roi cymorth cynghori i Celfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru (CCIC) i gyflwyno Asesiad o’r Effaith ar Iechyd (HIA) o'u rhaglen Eich Dyfodol Creadigol. Helpodd yr HIA i dynnu sylw at sut roedd y prosiect yn debygol o effeithio ar iechyd a lles pobl ifanc sy'n byw yn Nhorfaen a Blaenau Gwent. Trwy ystyried ystod eang o effeithiau, nododd yr HIA gyfleoedd i fanteisio i’r eithaf ar ganlyniadau iechyd cadarnhaol a lliniaru canlyniadau anfwriadol posibl.
Gwnaeth yr HIA nifer o argymhellion, gan gynnwys pwysleisio pwysigrwydd defnyddio iaith gynhwysol a hygyrch trwy gydol y prosiect i herio canfyddiadau ac annog cyfranogiad ehangach. Bydd ystyried yr argymhellion hyn yn helpu i lywio cyflawniad yn y dyfodol a chryfhau gallu'r rhaglen i gefnogi canlyniadau iechyd, lles a bywyd‑i bobl ifanc ar draws Torfaen a Blaenau Gwent."
Cymunedau Cryfach Trwy Bartneriaeth
Mae Eich Dyfodol Creadigol yn enghraifft o bŵer cydweithredu. Gweithiodd Celfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru yn agos gyda Gwasanaeth Cerddoriaeth Gwent, Ballet Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru, Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan, ysgolion lleol a gwasanaethau ieuenctid. Gyda'i gilydd, fe wnaethant gyd-ddylunio atebion oedd yn cynnig darpariaeth ymatebol, effaith uchel wrth chwalu rhwystrau i'r celfyddydau. Fe wnaeth teithiau theatr i Ganolfan Mileniwm Cymru a Glan yr Afon, ochr yn ochr â diwrnodau stiwdio yn Ballet Cymru, agor profiadau diwylliannol nad oedd llawer o gyfranogwyr erioed wedi gallu manteisio arnynt o'r blaen.
Dywedodd Rheolwr Prosiect Eich Dyfodol Creadigol, Bruna Garcia: "Mae wedi bod yn fendith wirioneddol gweithio ar Eich Dyfodol Creadigol a chwrdd â chymaint o bobl ifanc anhygoel. Rwy'n hynod falch ein bod ni wedi gallu rhoi cyfle iddyn nhw archwilio eu creadigrwydd trwy ddawns a cherddoriaeth. Roedd y prosiect yn cynnig mwy na gweithdy yn unig, fe wnaeth greu gofod diogel a chefnogol lle gallai pobl ifanc roi cynnig ar bethau newydd, datblygu eu doniau, ac adeiladu cysylltiadau cymdeithasol ystyrlon â'u cyfoedion.
Mae wedi bod yn wirioneddol werth chweil gweld eu twf a gweld pa mor bell maen nhw wedi dod yn ystod y prosiect. I lawer, mae wedi eu hysbrydoli i fod yn greadigol a dilyn eu hangerdd yn y celfyddydau. Mae'r prosiect hwn wedi bod yn amhrisiadwy nid yn unig i'r bobl ifanc dan sylw, ond hefyd i Celfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru, gan ein galluogi i ehangu ein cyrhaeddiad a chyflwyno mwy o bobl ifanc i'r sefydliad a'i gyfleoedd."
Dysgu ar gyfer y Dyfodol
Er bod y rhaglen yn hynod gadarnhaol, roedd adborth gonest yn tynnu sylw at feysydd i'w datblygu - megis cynnig mwy o ddewis mewn gweithgareddau lles a rheoli lefelau sŵn mewn sesiynau cerddoriaeth. Bydd y mewnwelediadau hyn, ynghyd â'r risg amlwg o golli momentwm pan fydd prosiectau yn dod i ben, yn siapio gwaith yn y dyfodol.
Pam Mae Hyn yn Bwysig
"Roedd Eich Dyfodol Creadigol yn fwy na chyfres o weithdai. Mae'n dangos pan fyddwn ni’n buddsoddi mewn cyfleoedd creadigol i bobl ifanc sy’n cael eu heffeithio gan dlodi, ein bod ni’n gweld cynnydd mesuradwy mewn hyder, sgiliau, lles, dyhead a chysylltiad cymdeithasol. Yng ngeiriau cyfranogwyr, heb y cyfleoedd hyn byddai llawer wedi parhau'n ddatgysylltiedig, yn ynysig neu'n “mynd i drafferthion”. Gyda nhw, daethant yn berfformwyr, gwneuthurwyr ffilmiau, cerddorion, pobl ifanc hyderus sy'n barod i gamu i'r byd." - Jamie Jenkins, Pennaeth Dawns, Celfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru
"Mae Celfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru yn credu bod pob person ifanc yng Nghymru yn haeddu mynediad at brofiadau creadigol trawsnewidiol. Mae prosiectau fel Eich Dyfodol Creadigol yn dangos y rôl bwerus y gall sefydliadau celfyddydol ei chwarae wrth fynd i'r afael â thlodi plant, cefnogi iechyd meddwl ac adeiladu cymunedau cryfach a mwy creadigol. Rydym ni’n annog cyllidwyr, llunwyr polisi a phartneriaid i barhau i fuddsoddi mewn darpariaeth celfyddydau ieuenctid sy'n hyblyg, yn gynhwysol ac yn gysylltiedig yn ddwfn ag anghenion lleol." - Evan Dawson, Prif Swyddog Gweithredol, Celfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru
I gael rhagor o wybodaeth am y prosiect a'r gwaith sy’n cael ei wneud ledled Cymru gan Celfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru, cysylltwch â nyaw@nyaw.org.uk neu ewch i'n gwefan www.ccic.org.uk